Critique of Materialism in ‘Ilm al-Kalām al-Jadīd: An Analysis of Jamaluddin al-Afghani’s Thought

Authors

  • Muhammad Arwani Rofi'i STIQSI Lamongan
  • Siti Fatimatuz Zahroh Universitas Islam Negeri (UIN) Maulana Malik Ibrahim, Malang, Indonesia
  • Nodir Tolipov Oriental University Tashkent, Uzbekistan

DOI:

https://doi.org/10.21111/jios.v3i2.80

Keywords:

Jamaluddin al-Afghani, Materialism, Modern Islamic Theology (‘Ilm al-Kalām al-Jadīd), Islamic Thought, al-Radd ‘alā al-Dahriyyīn

Abstract

This article examines the concept of materialism from the perspective of ‘ilm al-kalām al-jadīd, focusing on the thought of Jamaluddin al-Afghani. It critically analyzes al-Afghani’s response to the rise of materialism in the 19th century within philosophical and theological debates in the Islamic world. The main objective of this study is to explain how al-Afghani formulated his critique of materialism and how his ideas contributed to modern Islamic theology. Using qualitative methods and content analysis, the study explores al-Afghani’s works especially al-Radd ‘alā al-Dahriyyīn alongside relevant secondary sources. The findings show that al-Afghani regarded materialism as a serious threat to moral and spiritual life because it rejects metaphysical elements such as God, the soul, and the afterlife. He argued that materialism weakens the ethical role of religion and leads to spiritual decline in Muslim society. Within modern kalām, al-Afghani sought to integrate Islamic theology with contemporary intellectual challenges without abandoning core principles. His critique significantly influenced modern Islamic thought by encouraging theological commitment while engaging with modernity

References

Adams, Charles Clarence. Islam and Modernism in Egypt. Vol. 10. Taylor & Francis, 2000.

Ahmad, M. Kursani. ‘Kalām Klasik Dan Kalām Kontemporer (Studi Konstruksi Metodologi)’. Ilmu Ushuluddin 13, no. 2 (2014): 150.

Al-Afghani, Jamal al-Din. Al-Raddu ‘Ala al-Dahriyyin. Dar al-Ma’arif al-Hukmiyyah, 2017.

Al-Rifa’i, ‘Abd al-Jabbar. As’ilah al-Haddathah (Tahdith al-Fikri al-Dini). Dar al-Tanwir, 1990.

Al-Sayyid, Muhammad Salih. Madkhal Ila ‘Ilm al-Kalām. Dar Quba, 2001.

Al-‘Umari, Muhammad Khayr Hasan. ‘’Ilm al-Kalām Bayna al-Asalah Wa al-Tajdid’. Al-Urduniyyah: Majallah Fi al-Dirasat al-Islamiyyah 5, no. 1 (2019): 244.

Anwar, Jamaluddin dan Shabri Shaleh. Ilmu Kalām: Khazanah Intelektual Pemikiran Dalam Islam. PT Indragiri Hilir dot com, 2020.

Arsyi, Syahuri. ‘Slogan Back to the Quran and Sunnah: Studi Pemikiran Jamaluddin al-Afghani’. Matan: Journal of Islam and Muslim Society 3 (n.d.): 200–214.

Asrul. ‘Al-Afghani Dan Akar Pembaharuan Sosial-Teologi (Studi Kitab al-Radd ‘Ala al-Dahriyyin)’. Tasfiyah 3, no. 2 (2019): 1.

Azhar, Thariq. ‘Pemikiran Islam Jamaluddin Al-Afghani’. Bayani, n.d.

Bistara, Raha. ‘Teologi Modern Dan Pan-Islamisme: Menilik Gagasan Pembaharuan Islam Jamaluddin Al-Afghani’. Fitua: Jurnal Studi Islam 2, no. 1 (2021): 68. https://doi.org/10.47625/fitua.v2i1.290.

Fakhry, Majid. A.History Of Islamic bPhilosophy, Terj. Mulyadi Kartanegara, Sejarah Dan Pemikiran, Filsafat Islam. Dunia Pustaka Jaya, 1997.

Farukh, Umar. Tarikh Al-Fikr al-‘Arabi Ila Ibnu Khaldun. Dar al-’Ilm, 1983.

Ghazali, Adeng Muchtar. Perkembangan Ilmu Kalām Dari Klasik Hingga Modern. Pustaka Setia, 2005.

Hamat, Mohd Fauzi. ‘Tantangan Pengkajian Islam Dalam Bidang Teologi Di Malaysia’. MIQOT: Jurnal Ilmu-Ilmu Keislaman 33, no. 1 (2009).

Hanafi, Hasan. Al-Ittijahat al-Jadīdah Fi ‘Ilm al-Kalām Damna Kitab al-Ijtihat al-Kalāmi (Qadaya Islamiyyah Mu’Asirah). Dar al-Hadi, 2002.

Hanifah, Abu. ‘Aliran Mu’tazilah Dan Asya’irah’. Al-Tabligh 1, no. 1 (2016): 11.

Hasbi, Muhammad. Ilmu Kalām: Memotret Berbagai Aliran Teologi Dalam Islam. Trustmedia Publishing, 2015.

Hawi, Akmal. ‘Pemikiran Jamaluddin Al-Afghani (Jamal Ad-Din Al-Afghani) (1838 – 1897 M)’. MEDINA-TE 16, no. 1 (2017): 10. https://doi.org/10.19109/medinate.v13i1.1536.

Holt, Peter M. ‘Albert Hourani: Arabic Thought in the Liberal Age, 1798–1939. x, 403 Pp. London, Etc.: Oxford University Press for the Royal Institute of International Affairs, 1962. 42s.’ Bulletin of the School of Oriental and African Studies 27, no. 1 (1964): 222–23.

Hudaeri, Mohamad. ‘Sekularisme Dan Deprivatisasi Agama Di Era Kontemporer’. Jurnal Aqlania 1, no. 1 (2018): 2. https://doi.org/10.32678/aqlania.v9i01.2060.

Ibrahim Madhkur. Fi Al-Falsafah al-Islamiyyah. Dar al-Ma‘arif, 2019.

Imarah, Muhammad. Al-Ijtihad al-Kalāmi Damna Kitab al-Kitab al-Ijtihad al-Kalāmi (Qadaya Islamiyyah Mu’asirah). Dar al-Hadi, 2002.

Jahja, M. Zurkani. Teologi Al-Ghazali: Pendekatan Metodologi. Pustaka Belajar, 2019.

Keddie, Nikki R. Sayyid Jamâl Ad-Dîn Al-Afghanî: A Political Biography (Double). University of California Press, 1972.

Madhkur, Ibrahim. Fi Al-Falsafah al-Islamiyyah: Manhaj Wa Tatbiquh. Dar al-Ma’arif, 2019.

Mahmud, Jum’ah Abdul Salam Abu Nasir. ‘Al-Tajdid Fi ’Ilm al-Kalām’. Kuliah Dirasah Islamiyyah Wa Al-’Arabiyyah Suhaj 31, no. 1 (2025): 153–238.

Majid Fakhry. History of Islamic Philosophy. Dunia Pustaka Jaya, 1997.

Malikian, Mustafa. Al-‘Aqlaniyyah Wa al-Ma’Nawiyyah Muqaribat Fi Falsafah al-Din. A-Dar al-Arabiyyah, 2010.

Malikian, Mustafa. Ma Yu’addu Bihi ‘Ilm al-Kalām al-Jadīd Damna Mawsu’Ah Falsafah al-Din. Dar al-Tanwir, 2016.

Munawiroh, Badlatul. ‘Akal Dan Wahyu (Studi Komparatif Antara PemikiranImam al-Ghazali Dan Harun Nasution)’. Aqlania 9, no. 1 (2018): 41.

Nasbi, Ibrahim. ‘Jamaluddin Al-Afghani (Pan-Islamisme Dan Ide Lainnya)’. Jurnal Diskursus Islam 7, no. 1 (2019): 71. https://doi.org/10.24252/jdi.v7i1.9805.

Nasution, Harun. Pembaharuan Dalam Islam, Sejarah Pemikiran Dan Gerakan. Bulan Bintang, 1975.

Noorthaibah, Noorthaibah. ‘Pemikiran Pembaharuan Jamaluddin Al-Afghani: Studi Pemikiran Kalām Tentang Takdir’. FENOMENA 7, no. 2 (2015): 259–72.

Nurmayanti, Lutfiya, and Muhammad Arwani Rofi’i. ‘Dimensi Tawasul Dalam Tafsir Al-Qur’an: Dialog Sufistik Dan Teologis Dalam Memahami Ayat-Ayat Wasilah’. REVELATIA Jurnal Ilmu Al-Quran Dan Tafsir 6, no. 1 (2025): 52–75.

Rafsanjani, Muhammad, and Muhammad Arwani Rofi’i. ‘Makna Istawa Dalam Al-Qur’an Kajian Semantik Qur’ani Perspektif Toshihiko Izutsu’. Ayatuna 2, no. 1 (2025): 71.

Rahnema, Ali. An Islamic Utopian: A Political Biography of Ali Shariati. IB Tauris, 2000.

Rayan, Muhammad Ali Abu. Tarikh Al-Fikr al-Falsafi Fi al-Islam. Dar al-Jami’iyyah, 1990.

Rofi’i, Muhammad Arwani, Syaiful Makhi Ula Arrois, Muhammad Habibi Hamzah, Sujiat Zubaidi Saleh, and Syamsuddin Arif. ‘Al-Inâyah And Al-Ikhtirâ’in Ibnu Rushd’s Divinity Concept And Its Relevance To The Quran’. Ulul Albab: Jurnal Studi Islam 26, no. 1 (2025): 46–70.

Rofi’i, Muhammad Arwani, and Ahmad Khoirul Fata. ‘Meeting the Challenges of Time: Exploring the Concept of Maqāşid Sharī’ah in the Thought of Jasser Auda’. Al-Mizan (e-Journal) 21, no. 1 (2025): 65–94.

Rofi’i, Muhammad Arwani, Fuji Lestari, Anis Ulfiyatin, Muhammad Rafsanjani, and Nurin Alfiani. ‘Konsep Kedermawanan Dan Etika Sosial Dalam Pemikiran Ibnu Miskawayh: Kajian Aksiologi ZISWAF Dalam Tahdzib al-Akhlaq’. ZISWAF ASFA JOURNAL 3, no. 1 (2025): 65–86.

Sabli, Muhammad. ‘Aliran-Aliran Teologi Dalam Islam’. Nur El-Islam 2, no. 1 (2015): 107.

Salim, Muhammad Faizul Husnayain dan Agus. ‘Teologi Perubahan Sosial Di Dunia Islam’. Syariati, VIII, no. 1 (2022): 75.

Shaqir, Muhammad. Dirasat Fi Fl-Fikr al-Dini Falsafah al-Din Wa al-Kalām al-Jadīd. Dar al-Hadi, 2008.

Siregar, MedanArdiansyah. ‘Penolakan Terhadap Agama Materialisme’. JPM: Jurnal Penelitian Multidisiplin 1, no. 2 (2022): 22. https://doi.org/10.58705/jpm.v1i2.56.

Stiawan, Thoat. ‘Bab 12 Pemikiran Politik Jamaluddin Al-Afghani (W. 1314 H)’. Fiqh Siyasah, n.d., 197.

Subhi, Ahmad Mahmud. Fi ‘Ilm al-Kalām Dirasah Falsafiyyah Li Ara’ al-Firaq al-Islamiyyah Fi Ushul al-Din al-Mu’tazilah. Dar al-Nahdah, 1985.

Syaifuddin, Ahmad Dzikrul, and Muhammad Arwani Rofi’i. ‘The Nature of Khusu’Perspective of Fakhir Al-Din Al-Razi in the Interpretation of Mafātīh Al-Ghayb’. JOIS: Journal of Islamic Studies 1, no. 2 (2025): 86–100.

Zarkasyi, Amal Fathullah. Al-Nusus al-Kalāmiyyah. Jami’ah Darussalam, 2015.

Zulkarnain. ‘Analisis Perkembangan Filsafat Klasik-Modern’. JIPA II, no. 1 (2017): 61.

Downloads

Published

29-12-2025

How to Cite

Rofi'i, Muhammad Arwani, Siti Fatimatuz Zahroh, and Nodir Tolipov. 2025. “Critique of Materialism in ‘Ilm Al-Kalām Al-Jadīd: An Analysis of Jamaluddin Al-Afghani’s Thought”. Journal of Islamic and Occidental Studies 3 (2):212-37. https://doi.org/10.21111/jios.v3i2.80.